Zróżnicowanie zespołów makrozoobentosu jako odzwierciedlenie różnorodności siedliskowej w rzece górskiej poddanej zróżnicowanej przestrzennie antropopresj

Bartłomiej Wyżga , Paweł Oglęcki , Artur Radecki-Pawlik , Joanna Zawiejska

Abstract

Most sections of the Czarny Dunajec River, Polish Carpathians, have been considerably modified by channelization and gravel mining-indeced channel incision. As a result, the river morphology now varies from a single-thread, incised, or regulated channel to an unmanaged , multi-thread channel. For 18 cross-sections with one to five flow threads, diversity of benthic vertebrate communities was determined and compared with low-flow channel width and the variation in flow depth, velocity, and bed material size. The increased number of flow threads in a cross-section was associated with a larger aggregated width of low-flow channels and grater complexity of physical habitat conditions. Single-thread cross-sections hosted four to seven invertebrate taxa, mostly eurytopic, which represented two or three functional feeding groups. In multi-thread cross-sections, 7 to 19 taxa were recorded, with the assemblages representing all five functional groups of invertebrates and comprising taxa typical of both lentic and lotic habitats, sometimes within the same brains. the number of invertebrate taxa increased linearly with increasing number of low-flow channels in a cross-section and variation in flow depth, velocity, and bed material grain size, while it was unrelated to flow width. Thus, it is the increase in habitat heterogeneity rather than simple than simple habitat enlargement that supported the increased diversity of macro invertebrate fauna in the multi-thread cross-sections. This study shows that the simplification of flow pattern and the resultant homogenization of physical habitat conditions, caused by human impacts, is reflected in notable impoverishment of invertebrate communities and that restoration of morphological complexity of the river will be necessary for future recovery of these communities.
Author Bartłomiej Wyżga
Bartłomiej Wyżga,,
-
, Paweł Oglęcki
Paweł Oglęcki,,
-
, Artur Radecki-Pawlik (FoEEaLS / DoHEaG)
Artur Radecki-Pawlik,,
- Department of Hydraulic Engineering and Geotechnics
, Joanna Zawiejska
Joanna Zawiejska,,
-
Other language title versionsDiversity of macroinvertebrate communities as a reflection of habitat heterogeneity in a mountain river subject to variable human impacts
Pages115-142
Publication size in sheets1.35
Book Wyżga Bartłomiej (eds.): Stan środowiska rzek południowej Polski - znaczenie środowiskowe, degradacja i możliwości rewitalizacji rzek wielonurtowych, 2013, Instytut Ochrony Przyrody PAN, ISBN 978-83-61191-68-1, 224 p.
Keywords in Polishrzeka górska, antropopresja, złożoność systemu przepływu, zróżnicowanie siedliskowe, makrozoobentos, różnorodność bezkręgowców dennych
Abstract in PolishWiększość odcinków Czarnego Dunajca została znacznie przekształcona w wyniku regulacji koryta lub wcięcia się rzeki spowodowanego wydobyciem żwiru. W rezultacie, rzeka ta cechuje się znacznym zróżnicowaniem morfologii – występują w niej zarówno odcinki jednonurtowe z uregulowanym lub wciętym korytem, jak i nieprzekształcone odcinki wielonurtowe. W 18 przekrojach, jedno- do pięcionurtowych, zbadano zróżnicowanie bezkręgowców dennych i odniesiono je do łącznej szerokości koryt małej wody oraz zróżnicowania głębokości wody, prędkości przepływu i wielkości ziarna materiału dennego. Większa liczba koryt małej wody w przekroju była związana z ich większą łączną szerokością i większym zróżnicowaniem fizycznych warunków siedliskowych. Przekroje jednonurtowe były zasiedlone przez 4-7, w większości eurytopowych taksonów makrozoobentosu reprezentujących 2 lub 3 grupy ekologiczne o różnym sposobie odżywiania. Zgrupowania stwierdzane w przekrojach wielonurtowych obejmowały 7-19 taksonów reprezentujących wszystkie pięć grup ekologicznych i charakterystycznych zarówno dla siedlisk lotycznych, jak i lenitycznych. Liczba taksonów makrozoobentosu wzrastała liniowo wraz ze wzrostem liczby koryt małej wody i zróżnicowania głębokości wody, prędkości przepływu i wielkości ziarna materiału dennego w przekroju rzeki. Większa różnorodność bezkręgowców dennych w przekrojach wielonurtowych była więc raczej wynikiem większego zróżnicowania siedlisk niż szerszego ich zasięgu. Niniejsze studium wskazuje, że uproszczenie systemu przepływu i wynikająca z niego homogenizacja fizycznych warunków siedliskowych – spowodowane ingerencją człowieka – skutkują znaczącym zubożeniem zespołów makrozoobentosu. Odtworzenie różnorodności tych zespołów w przyszłości będzie zatem wymagało przywrócenia morfologicznego zróżnicowania rzeki.
Internal identifierWIŚIG/2013/164
Languagepl polski
Score (nominal)5
ScoreMinisterial score = 5.0, 27-10-2017, BookChapterNotSeriesNotMainLanguages
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?